همانطور که می دانیم،در جهان مدرن امروز فن آوری های دیجیتال نقش بسیار مهمی را در زندگی روزمره انسان ها ایفا می کنند و بسیاری از این فن آوری ها پرداختن به اموری از جمله انجام پروژه های کاری،یادگیری مهارت های آموزشی،انجام بازی های فکری و نیز امکان برقراری ارتباطات اجتماعی را برای همگان آسان تر کرده اند.البته فن آوری های دیجیتال در عین سودمند بودن ممکن است تاثیرات مثبت و منفی قابل توجهی را نیز روی سبک زندگی انسان ها داشته باشند.مثلا پیشرفت تکنولوژی و اختراع برخی وسایل ارتباطی مانند گوشی های هوشمند و به دنبال آن ایجاد شبکه های اجتماعی و امکان حضور و فعالیت افراد در این شبکه ها الگوهای ارتباطی و تعاملی انسان ها را از بسیاری جهات تغییر داده است.بنابراین اگرچه فناوریهای دیجیتال میتوانند باعث ایجاد یک پل ارتباطی بین انسانها بشوند و امکان دستیابی به اطلاعات لازم و یادگیری مهارتهای آموزشی مختلف را برای آنها فراهم کنند، اما اگر این فناوریها به درستی مورد استفاده قرار نگیرند، میتوانند تبعات منفی قابل توجهی برای افراد و خانوادهها به دنبال داشته باشند. بنابراین لازم است استفاده درست و مدیریت شده از فناوریهای دیجیتال به تمامی افراد آموزش داده شود تا به این ترتیب آنها بتوانند ضمن استفاده از این فن آوری ها و بهره مندی از فواید آن ها تعاملات معنادار و ارتباطات سالم خود را با دیگران و جهان پیرامونشان حفظ کنند.
نقش مثبت فناوریهای دیجیتال در زندگی افراد
فناوریهای دیجیتال تغییرات زیادی را در زندگی انسانها ایجاد کردهاند و در مواردی توانسته اند تاثیرات مطلوبی را از خود به جا بگذارند.مثلا این فناوری ها توانسته اند افراد مختلف یا اعضای یک خانواده را از طریق ایجاد شبکه های اجتماعی و به وسیله فراهم آوردن امکان برقراری تماس های ویدیویی یا صوتی و نیز امکان ارسال پیام از هر نقطه ای در جهان گرد هم بیاورند و این افراد را به هم مرتبط کنند و آن ها را یاری کنند تا بتوانند از طریق پلتفرم های اجتماعی با هم در ارتباط باشند. فناوریهای دیجیتال همچنین توانستهاند نقش موثری را در زمینه یادگیری علوم و مهارتهای مختلف برای انسانها ایفا کنند. مثلاً بسیاری از دانش آموزان و دانشجویان میتوانند جهت سهولت در یادگیری دروس خود از برنامهها و سایتهای آموزشی اینترنتی استفاده کنند که علاوه بر نقش آموزشی خود،هم سرگرم کننده هستند و هم یادگیری را برای این افراد آسانتر و جذابتر میکنند. همچنین فناوریهای دیجیتال میتوانند از طریق ایجاد سرگرمیهای انفرادی یا گروهی مانند بازیهای ویدیویی یا سرویسهای پخش آنلاین فرصتهایی را برای پیوند دادن و مرتبط ساختن افراد با یکدیگر فراهم کنند.همچنین با کمک این فناوری ها اعضای خانواده میتوانند با همدیگر فیلم تماشا کنند و یا یک بازی تعاملی انجام دهند و یا اینکه در یک مسابقه مجازی شرکت کنند.
مشکلات احتمالی که فناوریهای دیجیتال میتوانند برای افراد مختلف یا اعضای خانواده ایجاد کنند
اگرچه به کارگیری فناوریهای دیجیتال در زندگی انسانها میتواند از جهات بسیاری تاثیرگذار و مطلوب باشد، اما استفاده بیش از حد یا نادرست از این فناوریها ممکن است باعث به وجود آمدن چالشها و مشکلاتی باشد که در مواردی می توانند زندگی افراد را به طور جدی تحت تاثیر قرار دهند و باعث کاهش ارتباطات بین فردی در آن ها بشود از جمله:
1)کاهش ارتباطات چهره به چهره : به کارگیری فناوریهای دیجیتال تغییرات بزرگی را در زندگی افراد ایجاد کرده است که از جمله آنها میتوان به کاهش ارتباطات چهره به چهره اشاره کرد مثلاً مدتهاست که کودکان نوجوانان و افراد مختلف در زمان حضور یافتن در دورهمی ها و محافل خانوادگی یا دوستی وقتی دور هم مینشینند به جای پرداختن به صحبتها و بحثهای معنادار با همدیگر بیشتر زمان خود را با گوشیهای تلفن همراه خود و پرسه زدن در شبکههای اجتماعی میگذرانند و این مسئله باعث میشود که اکثر آن ها صرف نظر از اینکه چقدر در یک فضای مشترک حضور دارند در نهایت از نظر عاطفی از یکدیگر جدا شوند. روزگاری نه چندان دور وقتی افراد مختلف یا اعضای یک خانواده در یک دور همی یا یک جمع خانوادگی و یا در هنگام صرف غذا دور هم مینشستند با یکدیگر به گفتگویی صمیمانه میپرداختند و تجربیاتشان را در مورد مسائل مختلف با یکدیگر به اشتراک میگذاشتند و به این ترتیب پیوندها و تعاملات بین فردی خود را تقویت میکردند. اما اخیراً این گونه تعاملات و ارتباطات به دلیل وجود گوشی های تلفن همراه و نیز وجود شبکه های اجتماعی جذابیت کمتری پیدا کرده اند.
2)وابستگی بیش از حد به تلفن همراه و تلویزیون: به طور کلی استفاده از تلفن همراه برای مدت طولانی و به منظور جستجو در شبکه های اجتماعی و یا انجام بازیهای آنلاین و نیز تماشای مداوم برنامههای تلویزیونی میتواند تاثیرات نامطلوبی را بر روی سلامت جسم و روان افراد،تغییر الگوی خواب و بیداری آنها و بروز اختلال در فعالیت های روزانه شان به دنبال داشته باشد و باعث افزایش سطح استرس و اضطراب در این افراد بشود.
نقطه تعادل
با ترویج استفاده سالم از فناوریهای دیجیتال و نیز از طریق تعیین مرزهای سالم و هدایت اذهان عمومی به سمت استفاده آگاهانه از این فناوریها میتوان از بروز برخی تاثیرات جانبی آن ها جلوگیری کرد. در ادامه راهکارهایی ارائه شده اند که به کارگیری آنها میتواند به افراد و نیز خانوادهها کمک کند تا بین استفاده از فناوریهای دیجیتال و برقراری ارتباطات و تعاملات معنادار تعادل برقرار کنند:
1)زمانهایی در روز را بدون تلفن همراه خود سپری کنید: در طول روز زمان های مشخصی را تعیین کنید و در این زمان ها از تمام افراد خانواده بخواهید که تلفن همراه خود را کنار بگذارند. این زمان میتواند موقع صرف غذا باشد. در این هنگام سعی کنید همگی دور میز بنشینید، غذا بخورید با هم به گفتگویی صمیمانه بپردازید و از اتفاقات و تجربیات روزتان با همدیگر صحبت کنید. همچنین میتوانید گاهی اوقات بعداز ظهر ها یا شب ها با همدیگر به انجام بازیهای گروهی بپردازید یا همراه با افراد خانوادهتان یک فیلم ببینید. به این صورت شما برای مدتی از تلفن همراه خود دور خواهید شد و بودن در کنار اعضای خانوادهتان را در اولویت قرار میدهید.
2)در زمینه استفاده از فناوریهای دیجیتال برای فرزندانتان یک الگوی رفتاری سالم باشید: شما به عنوان یک پدر یا مادر می توانید در تمامی زمینهها به خصوص در زمینه استفاده سالم از فناوریهای دیجیتال برای فرزندانتان یک الگوی رفتاری سالم باشید.سعی کنید از مدت زمان و میزان استفاده از فن آوری های دیجیتال از جمله تلفن همراه خود و مواردی از این دست آگاهی داشته باشید و برای خود و فرزندانتان حد و مرزهای مشخص و سالمی را در زمینه استفاده از این فن آوری ها تعیین کنید تا از این طریق بتوانید از بروز بسیاری از چالش ها و مشکلات احتمالی مربوط به سلامت جسمی و روانی مانند تغییرات در الگوی خواب و بیداری،بروز اختلال در فعالیت های روزانه و افزایش سطوح استرس و اضطراب در خود و فرزندانتان جلوگیری کنید.
نتیجهگیری
فناوری های دیجیتال می توانند از طریق ایجاد راههای جدید و شیوه های نوین برای برقراری ارتباطات و نیز فراهم آوردن امکانات و قابلیت های کاربردی جهت یادگیری و سرگرمی به زندگی افراد و خانواده ها معنا ببخشند.اما در عین حال اگر استفاده از این فناوری ها به خوبی مدیریت نشود ممکن است تعاملات معنادار و ارتباطات بین افراد را مختل کرده و کیفیت زندگی افراد و یا اعضای یک خانواده را کاهش دهد. بهتر است افراد و خانواده ها با ایجاد حد و مرزها و همچنین استفاده درست از فناوری های دیجیتال به بهبود روابط بین فردی و افزایش کیفیت زندگی خود کمک کنند.کلید پویایی افراد در دنیایی که با سرعت فزاینده ای رو به رشد است یافتن تعادل در زندگی است.