جشنواره کن ۲۰۲۵؛ جادوی سینما در قلب مدیترانه

افتتاحیه؛ ادای احترام به رابرت دنیرو و پیام‌های سیاسی

رابرت دنیرو؛ نماد مقاومت، هنر و میراث سینما

در آغاز مراسم، (نخل طلای افتخاری) به رابرت دنیرو، بازیگر و کارگردان افسانه‌ای آمریکایی، اهدا شد. این جایزه که برای بزرگداشت یک عمر دستاورد هنری و تأثیر فرهنگی به او تعلق گرفت، از سوی لئوناردو دی‌کاپریو به دنیرو تقدیم شد.

دی‌کاپریو در سخنرانی خود به خاطرات شخصی و حرفه‌ای‌اش با دنیرو اشاره کرد و گفت؛

(رابرت دنیرو کسی بود که من را به مارتین اسکورسیزی معرفی کرد. او نه تنها بازیگری فوق‌العاده، بلکه معلمی واقعی برای من و بسیاری دیگر بوده است.)

سالن با تشویق ممتد ایستاده پاسخ داد، و چهره دنیرو در میان بغض و لبخند، احساسات جمع را برانگیخت.

موضع‌گیری سیاسی دنیرو؛ هنر، تهدیدی برای فاشیسم

اما نقطه اوج سخنرانی دنیرو نه تنها در یادآوری گذشته، بلکه در حمله تند و صریحش به وضعیت سیاسی آمریکا و جهان بود. او در بخشی از سخنرانی‌اش گفت؛

(ما هنرمندان، تهدیدی واقعی برای دیکتاتورها، خودکامه‌ها و فاشیست‌های سراسر دنیا هستیم. چون حقیقت را بازگو می‌کنیم، چون آینه‌ای مقابل‌شان می‌گذاریم. و به همین دلیل، آن‌ها می‌ترسند.)

دنیرو بدون ذکر مستقیم نام، به شدت از دونالد ترامپ به عنوان (یک رئیس‌جمهور جاهل و بی‌فرهنگ) انتقاد کرد و گفت اگر ترامپ دوباره قدرت بگیرد، هنر و دموکراسی در معرض خطر خواهند بود. این موضع‌گیری سیاسی با تشویق گسترده و فریادهای Bravo در سالن همراه شد.

افتتاحی متفاوت؛ جشنواره‌ای با صدای بلند و سیاسی

برخلاف بسیاری از دوره‌های پیشین که افتتاحیه صرفاً به نمایش فیلم‌ها و ستاره‌ها اختصاص داشت، امسال کن با بیانیه‌ای غیررسمی اما بسیار قوی آغاز شد؛ کن فقط جشن سینما نیست، بلکه تریبونی برای آزادی بیان، مقابله با استبداد، و بازتاب مسائل جهانی است.

سخنان دنیرو، در کنار سخنرانی ژولیت بینوش (رییس هیأت داوران)، که به جنگ‌ها، سرکوب‌ها و جنبش‌های زنان در فرانسه و جهان اشاره کرد، نشان از روح تازه و بیدار جشنواره دارد.

هیئت داوران و تغییرات در قوانین جشنواره کن ۲۰۲۵

هفتاد و هشتمین دوره جشنواره فیلم کن نه‌تنها در فهرست فیلم‌های انتخابی و افتتاحیه‌اش مورد توجه قرار گرفت، بلکه ترکیب هیئت داوران و تغییرات ساختاری و آیین‌نامه‌ای آن نیز خبرساز شد. کن امسال در تلاش بود تا در برابر انتقادات و تحولات فرهنگی جهانی، رویکردی شفاف‌تر، مدرن‌تر و سیاسی‌تر اتخاذ کند.

هیئت داوران؛ ترکیبی از هنر، سیاست و تنوع فرهنگی

ریاست هیئت داوران اصلی امسال را ژولیت بینوش، بازیگر سرشناس فرانسوی و برنده نخل طلایی، بر عهده دارد. انتخاب او نماد توجه کن به سینمای مؤلف، زنان در عرصه هنر، و پیوند فرهنگ با مسائل اجتماعی است. بینوش که همواره به عنوان صدایی فعال در حوزه حقوق بشر، آزادی بیان و برابری شناخته شده، در مراسم معرفی داوران گفت؛

(ما نه‌تنها باید آثار هنری را ارزیابی کنیم، بلکه باید آن‌ها را در بستر بحران‌های جهانی از جنگ در غزه و اوکراین تا خشونت علیه زنان ببینیم.)

ترکیب هیئت داوران بین‌المللی امسال شامل چهره‌هایی متنوع از سینمای اروپا، آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین است. از جمله؛

• هیرکازو کورئدا (ژاپن) – فیلم‌ساز تحسین‌شده و برنده نخل طلایی برای (دزدان فروشگاه)

• آلیس دیوپ (فرانسه-سنگال) – مستندساز و صداگر مهاجرت و هویت

• ندا شبا (آرژانتین) – منتقد و پژوهشگر سینما

• عمر سی (فرانسه) – بازیگر محبوب بین‌المللی

این ترکیب نشان‌دهنده تلاش کن برای مشارکت‌ دادن صداهای متنوع‌تر از سینمای جهانی است؛ برخلاف دوره‌های گذشته که گاه به داشتن داورانی صرفاً اروپایی یا آمریکایی متهم می‌شد.

تغییرات مهم در قوانین جشنواره

امسال جشنواره کن چندین تغییر مهم در سیاست‌ها و آیین‌نامه‌های خود اعمال کرده که بازتابی از فشارهای اجتماعی، تحولات فرهنگی و خواسته‌های فعالان حوزه سینما است؛

1. پروتکل‌های جدید برای فرش قرمز

• ممنوعیت لباس‌های بیش از حد باز،حجیم یا با اشغال فضای غیرمعمول (پاسخ به اعتراض‌ها نسبت به مزاحمت برای دیگر مهمانان)

• کاهش الزامی پوشیدن کفش پاشنه‌بلند برای زنان؛ هرچند هنوز برخی محدودیت‌ها باقی‌ست، اما گامی در جهت رفع تبعیض جنسیتی محسوب می‌شود.

• کاهش زمان حضور سلبریتی‌ها روی فرش قرمز برای حفظ نظم و تمرکز بیشتر بر فیلم‌ها

2. ضوابط اخلاقی برای شرکت‌کنندگان و مهمانان

• امضای منشور رفتار حرفه‌ای برای تمامی عوامل فیلم‌ها و مدعوین، به‌ویژه در زمینه‌های اخلاقی، رفتاری و پیشگیری از آزار جنسی.

• امکان حذف فیلم‌هایی که درگیر رسوایی‌های اثبات‌شده اخلاقی شوند، حتی در دقایق پایانی.

3. شفافیت بیشتر در انتخاب فیلم‌ها

• اعلام رسمی فرآیند انتخاب فیلم‌ها توسط هیئت انتخاب و انتشار دلایل حذف یا پذیرش فیلم‌ها (در برخی موارد خاص)

• توجه بیشتر به فیلم‌سازان زن و اقلیت‌ها، با هدف رسیدن به حداقل ۵۰٪ مشارکت زنان در بخش‌های رقابتی تا سال ۲۰۲۶

فیلم‌های برجسته در بخش مسابقه اصلی

در بخش رسمی رقابت برای نخل طلا، ۲۲ فیلم از کارگردانان مطرح و استعدادهای نوظهور حضور دارند. برخی از آثار شاخص این بخش عبارت‌اند از؛

• «Alpha» اثر ژولیا دوکورنو، کارگردان فرانسوی برنده نخل طلا در سال ۲۰۲۱.

• «Eddington» تازه‌ترین فیلم آری آستر، کارگردان آمریکایی شناخته‌شده.

• «Nouvelle Vague» اثر ریچارد لینکلیتر، ادای احترامی به موج نوی سینمای فرانسه.

• «The Mastermind» از کلی رایکارد، کارگردان آمریکایی با سبک خاص خود.

• «Resurrection» اثر بی گان، کارگردان چینی با سبک بصری منحصربه‌فرد.

• «Sirat» از الیور لاکس، فیلم‌ساز اسپانیایی با روایتی شاعرانه.

• «Romería» اثر کارلا سیمون، کارگردان اسپانیایی برنده خرس طلایی برلین.

• «It Was Just an Accident» از جعفر پناهی، کارگردان ایرانی با سبک اجتماعی و سیاسی.

• «Woman and Child» اثر سعید روستایی، کارگردان ایرانی با روایت‌های انسانی.

• «Jeunes mères» از برادران داردن، کارگردانان بلژیکی با سبک واقع‌گرایانه.

بخش‌های جدید و ویژه

بخش (Cannes Immersive)

برای نخستین بار، جشنواره کن بخشی به نام (Cannes Immersive) را معرفی کرده است که به آثار سینمایی با فناوری‌های نوین مانند واقعیت مجازی و افزوده اختصاص دارد. از جمله آثار این بخش می‌توان به مستند اسپانیایی (Fillos do vento: a rapa) اشاره کرد که با استفاده از فناوری واقعیت مجازی، سنت گالیسی (Rapa das Bestas) را به تصویر می‌کشد.

بخش (Cannes Classics)

در این بخش، نسخه‌های بازسازی‌شده فیلم‌های کلاسیک به نمایش درمی‌آید. امسال، به مناسبت صدمین سالگرد فیلم (La quimera del oro) از چارلی چاپلین، نسخه بازسازی‌شده این اثر به نمایش گذاشته شد.

فیلم‌های خارج از مسابقه

برخی از فیلم‌های مورد انتظار که خارج از بخش مسابقه اصلی به نمایش درمی‌آیند عبارت‌اند از؛

• «Mission: Impossible – The Final Reckoning» با بازی تام کروز، قسمت جدید از مجموعه محبوب مأموریت غیرممکن.

• «Highest 2 Lowest» اثر اسپایک لی با بازی دنزل واشنگتن، نگاهی به نابرابری‌های اجتماعی.

• «The Phoenician Scheme» از وس اندرسون، با بازی میا تریپلتون در نقشی برجسته.

• «The History of Sound» اثر الیور هرمانوس با بازی جاش اوکانر و پل مسکال، داستانی عاشقانه در دوران جنگ جهانی اول.

بخش (Un Certain Regard)

این بخش به معرفی استعدادهای نوظهور و آثار متفاوت اختصاص دارد. از جمله آثار برجسته این بخش می‌توان به (The Chronology of Water) اشاره کرد که اولین تجربه کارگردانی کریستن استوارت است.

استایل‌های برجسته و جنجال‌برانگیز

اوا لونگوریا؛ جلوه‌ای متالیک، در برابر محدودیت‌ها

اوا لونگوریا در شب افتتاحیه جشنواره کن ۲۰۲۵، با انتخاب لباسی متالیک از مجموعه couture برند Tamara Ralph، یکی از درخشان‌ترین لحظات فرش قرمز را رقم زد. لباس او، با طراحی آزادانه، دنباله‌ای ابریشمی، برش‌های جسورانه در ناحیه سینه و پهلو، و درخشش نقره‌ای، بازتابی از قدرت، زنانه‌گی و حضور پررنگ در فضاهای مردانه بود.

او این استایل را با جواهراتی مینیمال اما فاخر از برند Pasquale Bruni و آرایشی با تمرکز بر چشم‌ها تکمیل کرد؛ انتخابی هوشمندانه که تعادل را میان زرق‌وبرق لباس و زیبایی صورت حفظ می‌کرد.

واکنش‌ها اما دوگانه بود. برخی کارشناسان مد، از جمله منتقدان Vogue و Harper’s Bazaar، لباس او را ستودند و آن را (بازتعریفی از زرق‌وبرق فرش قرمز) نامیدند. اما در مقابل، رسانه‌هایی چون New York Post و Daily Mail به این نکته اشاره کردند که لباس لونگوریا احتمالاً با قوانین تازه‌اعمال‌شده جشنواره که محدودیت‌هایی برای برش‌های باز و دنباله‌دار اعمال کرده در تضاد بوده است.

از نظر فشن ژورنالیسم، استایل لونگوریا نمونه‌ای بارز از لباس به‌مثابه نمادی است؛ او بدون بیان مستقیم، با انتخابی تصویری، به محدودسازی‌های جشنواره واکنش نشان داد. پیامی درخشان و صریح در قالب لباس بود.

بلا حدید؛ بازگشت به درامای کلاسیک

حضور بلا حدید در جشنواره فیلم کن ۲۰۲۵؛ هرآنچه باید درباره استایل و جزئیات بدانید

قوانین جدید فرش قرمز و چرا مهم‌اند

یک روز قبل از آغاز جشنواره، منشور رسمی کن به‌روزرسانی شد: «به دلایل شئونات، برهنگی در همه فضاهای جشنواره ــ از جمله فرش قرمز ــ ممنوع است؛ همچنین لباس‌های بسیار حجیم با دنباله‌ بلند که رفت‌وآمد را مختل کند، پذیرفته نمی‌شوند.»

این تغییرات درست در جایی اعمال شد که بلا حدید سال‌ها به خاطر لباس‌های کاملاً شفاف یا (naked dress)هایش شهرت یافته بود؛ بنابراین نگاه‌ها بیش از همیشه به انتخاب‌های او دوخته شد.

تغییر چهره؛(سوپرمدل بلوند)

بلا که معمولاً با موهای قهوه‌ای تیره روی فرش قرمز ظاهر می‌شد، امسال با رنگ «عسل ـ پکان» بلوند شد. رنگ‌کار جیکوب شوارتز می‌گوید دو روز زمان و حجم بالایی از اُلاپلکس صرف شد تا مو بدون شکستگی روشن شود و «بلوندِ سوپرمدلی» بسازد.

او حتی ابروهایش را نیز تا ته‌رنگ تاپی روشن کرد تا هماهنگی کامل به‌دست آید. این تغییر رنگ، نه‌تنها رسانه‌ها بلکه کاربران شبکه‌های اجتماعی را نیز غافلگیر کرد و به گفته شوارتز، بر پایه عکس‌های کودکی بلا ــ که ذاتاً بلوند است ــ طراحی شد.

استایل‌ها به تفکیک روز

موقعیت	لباس	طراح/برند	اکسسوری و جواهر	نکته متمایز
ورود به کن (۱۳ مه)	کرست سفید دولچه‌اَندگابانا + جین سفید فاق پایین	Dolce & Gabbana	کیف و ساندل حصیری دهه-۹۰ سن لوران + عینک آفتابی کهربایی	اولین نمایش موهای بلوند در یک آپدو شل تابستانی
مراسم افتتاحیه («Partir Un Jour»)	گان مشکی کات‌اوت، یقه ‌کاول، چاک ران تا ران	Saint Laurent، طراحی آنتونی واکارلو	گوشواره زمرد ۱۱۸٫۶۸ قیراطی + حلقه قلبی ۱۲٫۱۵ قیراطی و صندل کریستالی، همگی شوپارد	عبور هوشمندانه از قانون «بدون برهنگی» با بریدگی‌های استراتژیک و پشت ضربدری
استایل خیابانی روز دوم	میدی مشکی پاپلین با کُرسه نرم	Jacquemus	گوشواره الماس گلبرگی + گردنبند الماس ضخیم + پمپ‌های چرم مشکی	ادای دین به آدری هپبورن در Breakfast at Tiffany’s؛ مو در شینیون وسط فرق بسته شد

آرایش (میکاپ)

برای فرش قرمز، همکار ثابت او سام ویسِر چشمان اسموکی با خط چشم دنباله‌دار و لب کاراملی نیمه‌مات خلق کرد؛ کانتور گونه‌ها خفیف و با برنزر Physician’s Formula و هایلایتر ملایم اجرا شد. در لب‌ها از مداد ضدآب Make Up For Ever Artist Color Pencil Extreme (Shade: Anywhere Caffeine) استفاده شد که بلا در ویدئوی اخیر Vogue از آن به‌عنوان «محصول مقدس» یاد کرده بود.

چرا این انتخاب‌ها هوشمندانه بودند؟

• هم‌خوانی با قوانین: گان سن لوران با وجود شکاف‌ها و پشت باز، هیچ بخش شفاف یا دامن حجیم نداشت و دقیقاً مرز «بدون برهنگی» را رعایت کرد.
• قصه‌گویی تصویری: تغییر رنگ مو توجه را از ممنوعیت «لباس برهنه» به روایت «تازگی» برد؛ سپس انتخاب جکیموس در روز بعد، با استایل کلاسیک فرانسوی، تضاد دلپذیری با جسارت روز افتتاحیه ساخت.
• استایل پایدار: هر دو لباس اصلی از برندهایی بودند که بلا پیش‌تر هم پوشیده بود؛ در نتیجه به استایل شخصی و پایدارش وفادار ماند.
• جواهرات به‌عنوان نقطۀ کانونی: گوشواره‌های زمرد بزرگ، در غیاب پارچه‌های شفاف، همان درخشندگی بصری را ایجاد کردند و امضای بلوکیِ شوپارد را نمایش دادند.

واکنش رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی

رسانه‌های مد مثل Vogue او را «ملکه بی‌رقیب کن» لقب دادند و نوشتند احتمالاً قوانین تازه حاصل تاریخچه لباس‌های جسورانه اوست.

در توییتر نیز هشتگ ‎#BellaHadid در ساعت نخست فرش قرمز بیش از ۴۵ هزار بار استفاده شد؛ کاربران به‌ویژه تعادل میان «قوانین» و «جسارت» را ستودند.

هاله بری ؛ تطبیق با قوانین، اما به چه قیمتی؟

هاله بری، بازیگر برنده اسکار و یکی از اعضای هیئت داوران کن ۲۰۲۵، در یکی از بحث‌برانگیزترین تصمیم‌های مد شب افتتاحیه، لباسی از برند Jacquemus را به تن کرد؛ انتخابی که نه به‌دلیل طراحی، بلکه به‌خاطر آن‌چه قبل از آن رخ داده بود، به موضوع گفتگوها بدل شد.

در ابتدا، بری با لباسی متفاوت ظاهراً پرزرق‌وبرق‌تر، با برش‌هایی باز در بخش کمر و ران‌ها—برای حضور آماده شده بود. اما طبق گزارش‌ها، به او اطلاع داده شد که این لباس با قوانین جدید جشنواره که بر پوشیدگی، حذف شفافیت افراطی و محدود کردن برش‌های بدن‌نما تأکید دارد، تطابق ندارد. در نتیجه، او مجبور به تعویض استایل شد و در نهایت با لباسی ساده‌تر و محافظه‌کارانه از Jacquemus روی فرش قرمز ظاهر شد.

لباس نهایی، مینیمال و مدرن بود؛ با طراحی تک‌رنگ (off-white)، برشی متقارن و شانه‌ای باز، که البته با زیبایی ذاتی بری هم‌خوانی داشت، اما در قیاس با انتخاب‌های پیشین او در کن، بسیار محافظه‌کارانه‌تر به نظر می‌رسید. انگار نه فقط لباسی عوض شده، بلکه بیانیه‌ای نیز سانسور شده بود.

منتقدان مد و فشن ژورنالیسم این اتفاق را نقطه تقابل میان سبک شخصی و سیاست‌گذاری فرهنگی دانستند. برخی گفتند او با وقار و ظرافت سازگار شد، اما گروهی دیگر این تطبیق اجباری را نوعی عقب‌نشینی از آزادی فردی و بیان فشن دانستند.

حضور اورواشی رائوتلا در جشنواره کن ۲۰۲۵

اورواشی رائوتلا، بازیگر و مدل هندی، در جشنواره فیلم کن ۲۰۲۵ با استایلی جسورانه و منحصربه‌فرد توجه رسانه‌ها و کاربران شبکه‌های اجتماعی را به خود جلب کرد.

جزئیات استایل اورواشی رائوتلا

• لباس؛ او لباسی چندرنگ با طراحی (فیش‌تیل) و دکلته بدون بند پوشید که دارای دنباله‌ای بلند و پف‌دار بود.
• اکسسوری‌ها؛
  • تاج ؛ تاجی بزرگ و رنگارنگ با نگین‌های درخشان که جلوه‌ای شاهانه به ظاهر او بخشید.
  • گوشواره‌ها؛ گوشواره‌هایی هماهنگ با تاج، با نگین‌های رنگی.
  • کیف دستی ؛ کیفی به شکل طوطی از برند (جودیت لیبر) با کریستال‌های درخشان، به ارزش حدود ۴.۶۸ لاک روپیه (تقریباً ۵۴۹۵ دلار).
  • آرایش و مو؛ آرایش چشم با سایه‌های بنفش و آبی شاین، لب‌های صورتی براق و گونه‌های برجسته. موها به صورت فرهای حجیم با تاج ترکیب شده بود.

واکنش‌ها و بازخوردها به گونه ای بود که؛

برخی از طرفداران و رسانه‌ها استایل او را جسورانه و خلاقانه توصیف کردند.

همچنین بسیاری از کاربران شبکه‌های اجتماعی و منتقدان مد، ظاهر او را بیش از حد نمایشی و نامناسب برای جشنواره‌ای با وقار مانند کن دانستند.

اورواشی رائوتلا در مراسم فرش قرمز فیلم «Partir un Jour» حضور یافت.

هیدی کلوم؛ طغیان گل‌بوته‌ای در برابر قوانین کنترل‌شده

هیدی کلوم، سوپرمدل آلمانی و ملکه فرش قرمزها، امسال هم با حضوری تماشایی و خیره‌کننده به جشنواره کن بازگشت اما نه بدون حاشیه. او لباسی جسورانه و پرجزییات از برند Elie Saab انتخاب کرده بود؛ طرحی با پارچه‌ای سبک و مواج، پوشیده از گل‌بوته‌های سه‌بعدی، برش‌های عمیق در ناحیه سینه، کمر و پهلوها، و دامن حجیم با چاک بلند تا ران پوشیده بود.

این لباس، هم از نظر طراحی و هم از نظر اجرا، بی‌اغراق در دسته‌ی استایل‌های دراماتیک-رمانتیک قرار می‌گرفت. ترکیبی از فانتزی زنانه، عناصر رمانتیک و نمایش‌گری صریح بدن همه‌ی آن‌چه قوانین جدید کن سعی در محدود کردنش دارند. کلوم بی‌توجه به این چارچوب‌ها، به سبک همیشگی خود، از بدنش همچون بوم نقاشی مد استفاده کرد.

واکنش‌ها اما تند و متضاد بودند. در حالی‌که Vogue و Elle ظاهر او را ستودند و آن را “بازگشت درخشان فرش قرمز به شکوه گذشته” دانستند، رسانه‌هایی مانند Page Six، لباس کلوم را (زیاده‌روی در دوران ممنوعیت‌ها) توصیف کردند. حتی برخی مقامات کن، بدون اشاره مستقیم به نام او، از "ناهماهنگی برخی استایل‌ها با روح رسمی جشنواره" انتقاد کردند.

از نگاه منتقدانه، استایل کلوم نه صرفاً یک لباس، بلکه پاسخی بی‌کلام به سیاست‌گذاری تازه جشنواره بود؛ شبیه تصویری؛ (من هنوز صاحب بدن، سبک و انتخاب خودم هستم.) جسارتی که شاید فراتر از زیبایی‌شناسی رفت و به حیطه مقاومت شخصی در برابر محافظه‌کاری قدم گذاشت.

ابوالفضل غفارپور

1404/02/24