
زبان مادری نخستین زبانی است که فرد یاد میگیرد و نقش مهمی در هویت، ارتباط با خانواده و فرهنگ او دارد. با این حال، ممکن است تحت شرایط خاصی فرد زبان مادری خود را تا حدی فراموش کند. این پدیده در زبانشناسی به «فرسایش زبان مادری» (Native Language Attrition) شناخته میشود و معمولاً زمانی رخ میدهد که فرد دیگر از زبان مادری خود استفاده نکند، بهویژه در صورت مهاجرت به کشوری دیگر و استفاده روزمره از زبانی جدید.
کودکان خردسالی که به کشور دیگری مهاجرت میکنند یا توسط خانوادههای خارجی به فرزندی پذیرفته میشوند، بیشتر در معرض این پدیده هستند. در مقابل، بزرگسالان یا نوجوانانی که در سنین بالاتری مهاجرت میکنند، کمتر دچار فرسایش زبان مادری میشوند. به گفته دکتر لورا دومینگز، استاد زبانشناسی در دانشگاه ساوتهمپتون، مغز پس از سنین بلوغ انعطافپذیری کمتری برای تغییرات زبانی دارد؛ به همین دلیل حفظ زبان مادری پس از بلوغ آسانتر است.
فرسایش زبان مادری معمولاً با کاهش مهارت در واژگان آغاز میشود. فرد ممکن است نتواند برخی کلمات را بهراحتی به یاد بیاورد، بهویژه اگر برای مدتی از آن زبان استفاده نکرده باشد. اما این واژگان کاملاً از حافظه پاک نمیشوند، بلکه دسترسی به آنها دشوارتر میشود. این فراموشی معمولاً موقتی است و با بازگشت به محیط زبان مادری یا تمرین مجدد، مهارتها قابل بازیابی هستند.