دانشگاه هاروارد روز گذشته اعلام کرد که یکی از نسخههای آرشیو کتابخانه دانشکده حقوق این دانشگاه، که برای سالها بهعنوان فتوکپیای بیارزش از منشور کبیر انگلستان شناخته میشد، در واقع یکی از نسخههای رسمی و نادر این سند مهم تاریخی از قرن چهاردهم میلادی است.
این سند در سال ۱۹۴۶ و با مبلغ بسیار ناچیز ۲۵.۷۰ دلار خریداری شده بود و از آن زمان بدون توجه خاصی، در آرشیو دانشگاه نگهداری میشد. تا اینکه در سال ۲۰۲۳، دیوید کارپنتر، استاد تاریخ قرون وسطی در کالج کینگز لندن، هنگام مرور پایگاه دیجیتال کتابخانه حقوق هاروارد به این سند برخورد کرد.
کارپنتر در حال بررسی نسخههای غیررسمی مگنا کارتا بود که چشمش به سندی افتاد که بهعنوان نسخهای «کمی پاکشده و لکدار» از مگنا کارتای سال ۱۳۲۷ فهرست شده بود. به گفته او، جزئیاتی در ساختار سند وجود داشت که او را به اصالت و رسمی بودن آن مشکوک کرد.
وی بلافاصله موضوع را با نیکلاس وینسنت، استاد مطالعات قرون وسطی در دانشگاه ایست آنگلیا در میان گذاشت و این دو به کمک تیم پژوهشی دانشگاه، بررسی تخصصی سند را آغاز کردند.
با بهرهگیری از فناوریهای نوین مانند نور فرابنفش و تصویربرداری طیفی، پژوهشگران توانستند مشخصات ظاهری و نگارشی این سند را با نسخههای رسمی مگنا کارتای سال ۱۳۰۰ مقایسه کنند. نتایج نشان داد که ساختار کلی، نوع خطاطی و کشیدگی حروف، همگی با نسخههای رسمی و معتبر آن دوران مطابقت کامل دارد.
کارپنتر در بیانیهای که توسط دانشکده حقوق هاروارد منتشر شد، این سند را «گواهی خارقالعاده از مرحلهای بنیادی در تحول سیاسی انگلستان» توصیف کرد و افزود که چنین کشفی نهتنها ارزش تاریخی بیبدیلی دارد، بلکه یادآور اهمیت حفظ و بازبینی دقیق آرشیوهای تاریخی است.
به گفته کارشناسان، نسخههای رسمی مگنا کارتا بسیار نادر هستند و تنها تعداد اندکی از آنها در موزههای معتبر جهان یا در اختیار دولت بریتانیا قرار دارد. نسخه کشفشده در هاروارد اکنون از جایگاهی برابر با آن اسناد برخوردار شده و احتمالاً ارزشی چند میلیون دلاری دارد.
این اتفاق، بار دیگر اهمیت آرشیوهای دانشگاهی را در حفظ میراث تاریخی بشری نشان داد و همچنین نمونهای از کشف علمی در سایه دقت، دانش و فناوری مدرن را به نمایش گذاشت.
.