در طول دهه گذشته، فیلمهای ایرانی با تکیه بر روایتهای اجتماعی، فضای واقعگرایانه و قدرت قصهگویی منحصربهفرد، موفق به جلب نظر جشنوارهها و منتقدان جهانی شدند. در صدر این آثار، فیلم «قهرمان» (۱۴۰۰) ساخته اصغر فرهادی قرار دارد؛ فیلمی که جایزه بزرگ جشنواره کن را دریافت کرد و بار دیگر نگاهها را متوجه توانایی فرهادی در ترسیم درامهای پیچیده اخلاقی کرد. شخصیتپردازی دقیق و فضای واقعگرایانه این فیلم، تحسین منتقدان از نیویورک تایمز تا گاردین را به همراه داشت.
در میان آثار متفاوتتر، فیلم «بدون تاریخ، بدون امضا» (۱۳۹۶) ساخته وحید جلیلوند، با بازی قدرتمند نوید محمدزاده، با موضوعی انسانی و تلخ درباره مسئولیتپذیری در قبال مرگ یک کودک، توجه بسیاری را جلب کرد. این فیلم در جشنواره ونیز درخشید و نقدهای مثبتی از نشریاتی مانند Variety و Screen Daily دریافت کرد.
فیلم «پوست» (۱۳۹۸) ساخته برادران ارک نیز با ترکیب افسانههای محلی و سینمای وحشت هنری، تجربهای متفاوت در سینمای ایران رقم زد که بازتاب گستردهای در جشنوارههای ژانری اروپا داشت. این فیلم نگاه تازهای به فولکلور ایرانی داشت و از سوی منتقدان به عنوان گامی جسورانه در تلفیق سنت و مدرنیته شناخته شد.
از دیگر فیلمهای مهم دهه اخیر میتوان به «متری شیش و نیم» (۱۳۹۷) ساخته سعید روستایی اشاره کرد؛ فیلمی جنایی و پرتنش که به مسئله مواد مخدر میپردازد و با بازی درخشان پیمان معادی و نوید محمدزاده، تحسینهای فراوانی را برانگیخت. این فیلم در جشنواره ونیز و توکیو بازتاب داشت و از نظر بسیاری از منتقدان، نقطه عطفی در ژانر پلیسی ایرانی بود.
سعید روستایی با فیلم «برادران لیلا» (۱۴۰۱) نیز موفق ظاهر شد. این فیلم در جشنواره کن با استقبال روبهرو شد و نگاه جسورانهای به ساختار خانواده، فقر و روابط قدرت در جامعه معاصر ایران دارد. ممنوعیت نمایش این فیلم در داخل ایران، تنها باعث افزایش کنجکاوی جهانی درباره آن شد.
فیلم «شیار ۱۴۳» (۱۳۹۳، اما تأثیر آن در دهه اخیر ادامه داشت) ساخته نرگس آبیار، با موضوع جنگ ایران و عراق و نقش مادران در این فضا، از نظر عاطفی و کارگردانی مورد توجه محافل جهانی قرار گرفت. همین کارگردان با فیلم «ابلق» (۱۴۰۰) نیز توانست در جشنواره ونیز حضوری موفق داشته باشد.
از دیگر آثار قابل توجه میتوان به «یدو» (۱۳۹۹) ساخته مهدی جعفری اشاره کرد؛ فیلمی با روایتی کودکانه از جنگ که با استقبال جشنوارههای منطقهای و بینالمللی همراه شد. همچنین فیلم «حوا، مریم، عایشه» (۱۳۹۸) به کارگردانی صحرا کریمی که با سرمایه ایرانی و داستانی زنمحور در افغانستان ساخته شد، حضوری تأثیرگذار در فستیوالها داشت و از سوی منتقدان تحسین شد.
در پایان باید به «عنکبوت مقدس» (۱۴۰۰) ساخته علی عباسی اشاره کرد؛ اثری جنجالی با روایتی واقعی که در جشنواره کن بسیار بحثبرانگیز شد. این فیلم هرچند محصول مشترک با کشورهای دیگر بود، اما کارگردان و زمینه روایی آن ایرانی است و مورد توجه جدی منتقدان قرار گرفت.