همایش «فرهنگ و فناوری؛ از ترس تا همزیستی» به همت پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی جهاد دانشگاهی، انتشارات علمی و فرهنگی و با حضور چهرههای برجسته حوزه فرهنگ و فناوری در دانشگاه علم و فرهنگ برگزار شد. در این همایش، علاوه بر نادره رضایی معاون هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، احمد شکرچی استاد جامعهشناسی، جمال هادیان پژوهشگر و نویسنده، امیر سحرخیز کارگردان انیمیشن و مشکات اسدی پژوهشگر جامعهشناسی سیاسی حضور داشتند.
یکی از نکات مهم مطرحشده در همایش هشدار احمد شکرچی درباره کاهش سهم زبان فارسی در محتوای آنلاین بود. وی با استناد به آمارها گفت که سهم زبان فارسی از ۳.۵ درصد در سال ۲۰۲۲ به ۱.۲ درصد در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است. این روند، با توجه به جمعیت کمتر از یک درصد فارسیزبانان در جهان، زنگ خطری برای حذف تدریجی زبان فارسی از فضای دیجیتال به شمار میرود. شکرچی بر ضرورت تولید محتوای فارسی سازگار با فناوریهای نوین و بهویژه قابل پردازش توسط ماشینها تأکید کرد.
در ادامه، نادره رضایی به نگرانیهای اولیه درباره هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت که این فناوری نمیتواند جایگزین انسان شود، بلکه ابزاری در خدمت توسعه فرهنگ و هنر است. وی به کاربردهای هوش مصنوعی در تحلیل رفتار مخاطبان، شخصیسازی تجربه فرهنگی، طراحی کمپینهای تبلیغاتی و مدیریت منابع انسانی اشاره کرد و بر استفاده اخلاقمدار از این فناوری تأکید نمود.
جمال هادیان در سخنان خود به نقش هوش مصنوعی در خلاقیت هنری پرداخت و گفت که ذهن انسان با روند تداعی آزاد به خلق ایدههای نو میرسد و هوش مصنوعی میتواند این مسیر را به هنرمندان کمک کند، اما جایگزین ذهن خلاق انسانی نخواهد بود.
امیر سحرخیز، کارگردان انیمیشن، نخستین انیمیشن بلند سینمایی ایران با عنوان «اقیانوس سیاه» را که به طور کامل با هوش مصنوعی تولید شده معرفی کرد و پیشبینی کرد که این فناوری میتواند روند فیلمسازی را نیز به سمت کار فردی سوق دهد.
مشکات اسدی به لزوم شکلگیری بنگاههای بزرگ فرهنگی و حمایت رگولاتوری اشاره کرد و افزود که سهم صنایع خلاق در اقتصاد کشور باید افزایش یابد تا فرهنگ بتواند جایگاه واقعی خود را پیدا کند.
پنل تخصصی همایش نیز با حضور هنرمندان و پژوهشگران حوزه فرهنگ و فناوری برگزار شد. کیانوش غریبپور و هادی حیدری بر اهمیت نگاه انسانی در خلق اثر هنری و محدود کردن جایگزینی نیروی انسانی توسط هوش مصنوعی تأکید کردند. مسعود بربر به رابطه میان فناوری و خلق ادبیات پرداخت و اسماعیل یزدانپور نقش مترجم آگاه را در تولید محتوا برجسته کرد.
در پایان، مدرسه تابستانی فرهنگ و فناوری نیز فعالیت خود را رسماً آغاز کرد تا بستری برای آموزش و پژوهش در حوزههای فرهنگ و فناوری فراهم آورد.