پیش از آنکه اصطلاح «هوش مصنوعی مولد» به تیتر اول شرکتهای فناوری تبدیل شود، گوگل در سکوت و پیوستگی، زیرساختهایی را ایجاد کرده بود که امروز تبدیل به داراییهای کلیدی این شرکت در میدان رقابت AI شدهاند. بخش بزرگی از پیشرفتهای کنونی گوگل نه حاصل چند ماه نوآوری، بلکه نتیجه دههها سرمایهگذاری در لایههای عمیق داده و فناوری است. از موتور جستجوی اولیه و سرویس یوتیوب گرفته تا خرید DeepMind و توسعه تراشههای اختصاصی، همه این اجزا اکنون نقش حیاتی در شکلگیری پلتفرمهای مولدی چون Gemini ایفا میکنند.
معماری «ترنسفورمر» که امروز بنیان بسیاری از مدلهای زبان بزرگ محسوب میشود، نخستینبار در سال ۲۰۱۷ توسط پژوهشگران گوگل معرفی شد. این اختراع، همان زیربنایی است که بر بستر آن Gemini، Imagen و مدل ویدئویی Veo توسعه یافتهاند. همچنین وجود دیتاسنترهای عظیم، پردازندههای خاص TPU و انتشار ابزارهای توسعه مانند TensorFlow، به گوگل قدرتی داده که علاوه بر ساخت مدل، بتواند زیرساخت مورد نیاز میلیونها توسعهدهنده دیگر را هم فراهم کند.
در سوی مقابل، اپل علیرغم قدرت سختافزاری و تسلطش بر بازار مصرف، نتوانسته زیرساخت مشابهی فراهم کند. این شرکت حتی برای خدمات سادهای چون پشتیبانگیری iCloud، به دیتاسنترهای گوگل وابسته است. مهمتر از آن، سیاستهای سختگیرانه اپل در قبال دادههای کاربران و محدودیتهای اعمالشده بر پژوهشهای هوش مصنوعی، باعث شده جذب نخبگان و توسعه مدلهای پیشرفته با سرعت کمتری صورت گیرد. Siri که زمانی نماد آینده هوش مصنوعی تعاملی بود، امروز عملکردی کند و محدود دارد.
در این میان، اپل برای جبران این عقبماندگی گزینههایی دارد که هیچکدام آسان نیستند. همکاری با شرکتهایی چون OpenAI یا گوگل، ممکن است منجر به پیچیدگیهای نظارتی یا تضاد منافع شود. بهویژه آنکه OpenAI در همکاری با جانی آیو، طراح سابق اپل، بر روی گجتهایی کار میکند که شاید روزی جایگزین آیفون شوند. گزینههایی چون Meta و Anthropic نیز بهدلیل سوابق رقابتی یا مالکیتهای متقاطع، همراه با ریسک هستند.
راه دیگر، خرید استارتآپهایی مانند SSI است که بنیانگذارش ایلیا ساتسکِوِر، از چهرههای کلیدی هوش مصنوعی است. اما این شرکت هنوز محصولی عرضه نکرده و خرید آن، بیشتر به سرمایهگذاری خطرپذیر شباهت دارد تا راهحلی قطعی.
درنهایت، آنچه امروز در موفقیتهای هوش مصنوعی مشاهده میشود، محصول مهندسی و آیندهنگری بلندمدتی است که گوگل بهشکل منسجم پیاده کرده، در حالیکه اپل هنوز در تلاش برای یافتن مسیری پایدار در این رقابت فشرده است.